Ana Sayfa Bilgi Deprem Anında Neler Yapılmalı? Neler Yapmalıyız?

Deprem Anında Neler Yapılmalı? Neler Yapmalıyız?

İstanbul depremi sonrası, vatandaşları büyük bir korku sararken, biz de boş durmayıp sizin için AFAD ve Akut’tan ulaştığımız bilgilerle deprem anında neler yapılmalı derledik.

AFAD’A Göre Deprem Anında Neler Yapılmalı?

Bina içindeyseniz
  1. Kesinlikle panik yapmayınız.
  2. Sabitlenmemiş dolap, raf, pencere vb. eşyalardan uzak durunuz.
  3. Varsa sağlam sandalyelerle desteklenmiş masa altına veya dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, içi dolu sandık gibi koruma sağlayabilecek eşya yanına çömelerek veya uzanarak kendinize hayat üçgeni oluşturun. Başınızı iki elinizin arasına alarak veya bir koruyucu (yastık, kitap vb) malzeme ile koruyun. Sarsıntı geçene dek bekleyin. Güvenli bir yer bulup, diz üstü ÇÖK, baş ve enseyi koruyacak şekilde KAPAN, düşmemek için sabit bir yere TUTUN hareketini yapın. Deprem sırasında sarsıntı durana kadar olduğunuz yerde kalın.
  4. Cam, pencere, dışarıya bakan duvar ve kapılardan, aydınlatma tesisatı veya armatürü gibi üzerinize düşecek her tür eşyadan uzak durun.
  5. Sarsıntı başladığında yataktaysanız orada kalın. Üzerinize düşecek ağır bir eşya yoksa bir yastıkla başınızı koruyun; varsa en yakındaki güvenli alana geçin.
  6. Size yakın çok sağlam ve yüke dayanıklı bildiğiniz bir kapı değilse, kapıyı kullanmayın. Çoğu iç mekan kapısı basitçe inşa edilmiştir ve sizi korumaktan uzaktır.
  7. Merdivenlere ya da çıkışlara doğru koşmayın. Sarsıntı bitene kadar içeride kalın, ancak sarsıntı bitince dışarı çıkmak güvenlidir. Sarsıntı sırasında binayı terk etmeye çalışmayın.
  8. Araştırmalar, çoğu yaralanmanın bina içinde hareket ederken veya dışarı çıkmaya çalışırken oluştuğunu göstermektedir.
  9. Balkona çıkmayın.
  10. Balkonlardan ya da pencerelerden atlamayın.
  11. Asansör kullanmayın.
  12. ACİL DURUMLARI ve YANGINLARI bildirmek dışında telefonları KULLANMAYIN. Kibrit ve çakmak YAKMAYIN, elektrik düğmelerine DOKUNMAYIN.
  13. Elektriklerin kesilebileceğinin; yangın alarmlarının çalışabileceğinin ve yangın söndürme sistemlerinin devreye girebileceğinin farkında olun
  14. Tekerlekli sandalyede iseniz tekerlekleri kilitleyerek başınızı ve boynunuzu korumaya alın.
  15. Mutfak, imalathane, laboratuvar gibi iş aletlerinin bulunduğu yerlerde; ocak, fırın vb. cihazları kapatın. Dökülebilecek malzeme ve maddelerden uzaklaşın.
  16. Sarsıntı geçtikten sonra elektrik, gaz ve su vanalarını kapatın; soba ve ısıtıcıları söndürün. Diğer güvenlik önlemlerini alın; daha önceden hazırlanmış acil durum çantası ile gerekli olan eşya ve malzemeyi yanınıza alarak binayı daha önce tespit ettiğiniz yoldan derhal terk edip toplanma bölgesine gidin.
  17. Her büyük depremden sonra mutlaka artçı deprem olur. Artçı depremler zaman içerisinde seyrekleşir ve büyüklükleri azalır. Artçı depremler hasarlı binalarda zarara yol açabilir. Bu nedenle sarsıntılar tamamen bitene kadar hasarlı binalara girmeyin.
  18. Artçı depremler sırasında da ana depremde yapmanız gerekenleri yapın.

Bina dışında açık alandaysanız

  1. Dışarıda kalın.
  2. Enerji hatlarından, diğer binalardan, direklerden, ağaçlardan ve duvar diplerinden uzaklaşın.
  3. Açık arazide çömelerek etraftan gelen tehlikelere karşı hazırlıklı olun.
  4. Deniz kıyısından uzaklaşın.
  5. Toprak kayması, taş veya kaya düşebilecek yamaç altlarında bulunmayın. Böyle bir ortamda bulunuyorsanız, en seri şekilde güvenli bir ortama geçin.
  6. Binalardan düşebilecek baca, cam kırıkları ve sıvalara karşı tedbirli olun.
  7. Toprak altındaki kanalizasyon, elektrik ve gaz hatlarından gelecek tehlikelere karşı dikkatli olun.
  8. En büyük tehlike binaların dış duvarlarının yıkılmasıdır. Depremlerdeki ölümlerin önemli bir kısmını bina içinden dışarı kaçarak enkaz altında kalanlar oluşturabilmektedir. Deprem sırasındaki yer hareketi nadiren ölüme veya yaralanmaya sebep olur. Depremle ilgili çoğu ölüm çöken duvarlar, parçalanan camlar ve düşen eşyalardan kaynaklanmaktadır.
Araç kullanıyorsan
  1. Araç kara yolunda seyir halindeyken sarsıntı olursa ve bulunduğunuz yer güvenli ise ( bina, ağaç, direkler yanında, üst geçit altlarında durmaktan sakınarak) yolu kapatmadan, sağa yanaşıp durun. Kontak anahtarını yerinde bırakıp, pencereler kapalı olarak araç içerisinde kalın.
  2. Sarsıntının geçmesini ihtiyatla bekleyin. Depremde hasar gören yol, köprü ve rampaları kullanmayın.
  3. Normal trafikten, ağaçlardan, direklerden ve enerji nakil hatlarından mümkün olduğu kadar uzaklaşın. Ancak sarsıntı durduktan sonra açık alanlara gidin.
  4. Araç meskun mahallerde ise ya da güvenli bir yerde değilse aracı durdurun; kontak anahtarını üzerinde bırakarak aracı terk edin ve açık alanlara gidin.
  5. Bir tünelin içinde iseniz ve çıkışa yakın değilseniz, aracınızı durdurup aşağıya inin ve aracınızın yanına yan yatarak ayaklarınızı karnınıza çekin, ellerinizi de başınızın üstüne kavuşturun.
  6. Kapalı bir otoparkta iseniz; arabanızın dışına çıkıp yanına yatın. Üzerinize yıkılacak tavan, tünel gibi büyük kitleler aracı belki ezecek, ama yok etmeyecektir. Araç içinde olduğunuz takdirde, üzerinize düşen bir parça ile ezilmenize sebep olabilir.
Metroda veya diğer toplu taşıma araçlarındaysanız
  1. Gerekmedikçe, kesinlikle metro ve trenden inmeyin. Elektriğe kapılabilir veya diğer bir trenin çarpması ile zarar görebilirsiniz.
  2. Trenin içinde sıkıca tutturulmuş askı, korkuluk veya herhangi bir yere tutunun.
  3. Metro veya tren personeli tarafından verilen talimatları izleyin.
Enkaz altında kaldıysanız
  1. Kibrit ve çakmak yakmayın.
  2. Hareket etmeyin ve toz kaldırmayın.
  3. Ağzınızı ve burnunuzu mendil ya da kıyafetinizle kapatın.
  4. Borulara ya da duvarlara vurarak yerinizi arama kurtarma ekiplerine bildirmeye çalışın ve ıslık çalın. Bağırmayı son çare olarak kullanın. Çünkü bağırmak tehlikeli boyutlarda toz yutmanıza neden olabilir.

AKUT’a Göre Deprem Anında Neler Yapılmalı?

Bir depremin ne zaman gerçekleşeceğini bilemediğimiz gibi, depreme nerede yakalanacağımızı da bilemeyiz. Evde, işyerinde, okulda, yolda ya da farklı yerlerde depremi yaşamamız söz konusuolabilir.Bubölümümüz,farklı yerlerdekitemeldavranış biçimlerini kapsamaktadır ve her bir yer için özel koşullar ayrıca belirtilmektedir. Genel Tutum Deprem sırasında yapmamız gereken ilk şey olabildiğince sakin kalmak, diğerlerinin de sakin kalmalarına yardımcı olmak, kesinlikle panik yapmamaktır. Deprem öncesinde yapılacak tatbikatlar ve çalışmalar sakin kalmamızı, aynı zamanda hızlı ve doğru kararlar vermemizi sağlayacaktır. Bir diğer yaklaşım ise; depreme nerede yakalanıldıysa “orada” (içerideyse içerde, dışarıdaysa dışarıda gibi) hızla doğru davranışları uygulamaktır. Genel Davranış Depremle ilgili genel davranış biçimini; “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketi oluşturur. Yat/ Çök: Küçük depremlerden farklı olarak, büyük bir deprem sırasında ayakta kalmak mümkün değildir. Bireylerin ayakta kalmaya çalışırken, hızlı salınım hareketleri nedeniyle çeşitli yönlere savrulması ve alınacak darbelerle yaralanmaları oldukça yüksek bir olasılıktır. Deprem hareketi sırasında yere yatılmış ya da çökülmüş olması halinde savrulma azalmaktadır. Bu nedenle bireylerin deprem olduğunu anladıkları zaman hızla emniyetli bir yerde “yatmaları” ya da “çökmeleri” önerilmektedir. 36 Yat: Yere yüzüstü yatma, ya da yan yatarak bacakları karına çekme (cenin) şeklindedir. Çök: Özellikle masa altı gibi yerlerin tercih edildiği hallerde uygulanır. İki diz üzerine çökülerek vücut öne eğilir. Korun/ Kapan: Deprem sırasında çevremizden üzerimize düşecek ya da devri – lecek cisimlere karşı kendimizi koruma durumunu ifade eder. Korun: Özellikle baş bölgesinin korunması birinci önceliktir, yastık ya da başka bir cisimle başı “koru – mak” gibi. Kapan: Başımızı kollarımızın arasına alarak “kapanmak”. Tutun: Deprem sırasında salınan koltuk ve oturma grubu gibi ağır ve büyük cisimlere tutunarak on – larla beraber sallanabilir ve sizi ezmelerine engel olursunuz. 37 Kapalı Alanlar (Bina İçi) Evler ve Ofisler Deprem sırasında ev ve ofislerdeki davranışla ilgili genel yaklaşım; devrilebilecek ağır ve yüksek cisimlerden, kırılabilecek camlardan, ağır ayna, asılı bitki gibi düşerek zarar verebilecek cisimlerden uzak durmak ve tercihen daha önce saptadığınız emniyetli yerlerde “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketini yapmaktır. Hızla doğru hareketi yapmanın temeli ise, emniyetli yerlerin önceden saptanması ve tatbikat yapılmasında yatar. Bu uygulama hemen tüm kapalı mekanlar için aynı olmakla beraber, bazı istisnalar aşağıda ayrıca belirtilmiştir. Balkonlar Depreme balkonda yakalanmanız halinde içeri girin ve en yakın emniyetli yerde “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketini yapın; balkonda kalmayın, aşağı atlamayın. Merdivenler Depreme merdivende yakalanmanız halinde en yakın kata ulaşmaya çalışın, en yakındaki emniyetli yerde “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketiniyapın.Eğerulaşamıyorsanız, trabzanlara tutunarak “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketini yapın. Depreme içeride yakalandıysanız, merdivenlere koşmayın. Asansörler Depreme asansörde yakalandıysanız hemen en yakın katta inin ve en yakın emniyetli yerde “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketini yapın. Deprem sırası ve sonrasında asansöre binmeyin. 38 Sinema, Tiyatro, Stadyum, Dini İbadet Yerleri Bu gibi kalabalık yerlerdeki önemli tehditlerden biri, ilk anda oluşabilecek paniktir. Bu duruma bağlı olarak bir deprem olduğunu anladığınız anda ilk yapılacak şey, bulunduğunuz yerde kalmak, sarsıntı boyunca çıkışlara gitmeye çalışmamaktır. Ezilme riskinin (paniğin) olmaması halinde koltuk/ sıra önlerinde Yat/ Çök-Korun/ Kapan-Tutun hareketini yapabilirsiniz. Panik nedeniyle ezilme riskinin olduğunu fark etmeniz halinde olduğunuz yerde durarak/ oturarak başınızı koruyun. Alışveriş Merkezleri – Kalabalık Mekanlar Bu gibi kalabalık yerlerdeki önemli tehditlerden biri ilk anda oluşabilecek paniktir; bulunduğunuz yerde kalın, panik halinde çıkışlara koşmayın. Üzerinize devrilebilecek raf vb. objeler ile devrilebilecek yüksek ve ağır cisimlerden uzak durun. Panik nedeniyle zarar görmeyeceğiniz bir yerdeyseniz “Yat/ ÇökKorun/ Kapan-Tutun” hareketini yapabilirsiniz, aksi takdirde en azından başınızı kapayın, ya da bulduğunuz bir cisimle başınızı örterek düşebilecek sıva, cam gibi malzemelerden korunun. Sarsıntı sırasında yangın için bulunan otomatik su püskürtücülerin ve yangın alarmlarının devreye girebileceğini aklınızda tutun. Kesinlikle asansörleri kullanmayın. Açık Alanlar (Dış Mekanlar) Açık Alanlardaki Temel Davranış Biçimleri: Dışarıda iseniz, binalardan, ağaçlardan, üst geçitlerden, köprülerden, elektrik direklerinden ve tellerinden uzak durun. Kaldırım ve bina kenarında bulunmanız halinde, yukarıdan düşebilecek kiremit, cam, tabela, sıva, mozaik, saksı gibi malzemelerden uzak durmaya çalışın. Açık bir noktada yere çökün/ oturun, yukarıdan düşebilecek cisimlere karşı başınızı koruyun. Araç Kullanırken: Yolda seyir halindeyseniz yavaşça ve dikkatli bir şekilde aracınızı yol- 39 un kenarına çekin ve durun. Elektrik direk ve kablolarından ve diğer tehlikelerden uzak durun. Sarsıntı bitene kadar araç içinde kalın. Sarsıntıdan sonra araç kullanmaya devam etmeniz halinde, yoldaki olası hasarlara karşı tetikte olun. Üst geçitlerde, köprü altlarında ya da üzerinde veya tünel içinde durmayın. Bu gibi yerlere girmek üzereyseniz, girmeden önce; çıkmak üzereyseniz, çıktıktan sonra durmaya çalışın. Kapalı otopark gibi yerlere park etmeniz halinde emniyetli yer olarak araçların yanlarına yatmayı düşünebilirsiniz. Ancak bu hareketi trafiğe açık alanda yapmayın. Özel Koşullar Fiziksel Engelliler Bu durumdaki davranış, fiziksel engelin seviyesi ile ilgilidir. Örneğin; kendi başınıza hızla tekerlekli sandalyenizden ayrılıp emniyetli bir yerde “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketini yapabilecek, daha sonra da kendi başınıza tekerlekli sandalyenize çıkabilecekseniz bu önerilebilir. Ancak bazı fiziksel engeller kişinin bu hareketleri yapmasına izin vermeyebilir. Bu durumda emniyetli bir yerde tekerlekli sandalyenin tekerlekleri kilitlenmeli, baş ve boyun bölgesi korunarak sarsıntının bitmesi beklenmelidir. Ev Hayvanı Sahipleri Deprem sırasında ev hayvanınıza tutunmaya çalışmayın. Hayvanlar bir deprem sırasında içgüdüsel olarak kendilerini korumaya çalışacak, kendilerini güvenli hissedecekleri bir yerde saklanmak isteyeceklerdir. Bu sırada yoluna çıkılması halinde en uysal hayvan dahi ters ve zarar verecek şekilde davranabilir.